گام ۱: هسته‌ها را بشمارید
همه هستههای فیزیکی هر CPU سرور باید لایسنس شوند، حتی هستههای بلااستفاده. حداقل: ۸ هسته در هر CPU و ۱۶ هسته در هر سرور. لایسنس در بسته‌های ۲ هسته‌ای فروخته می‌شود.
🔍 مثالسرور با ۲ × Xeon ۱۲ هسته‌ای = ۲۴ هسته → ۱۲ بسته ۲ هسته‌ای.
گام ۲: Standard یا Datacenter؟
در مدل لایسنس همه هستههای فیزیکی، یک دور پوشش کامل Standard حقوق دو محیط سیستم‌عامل را میدهد. اجرای میزبان فیزیکی اضافه فقط برای میزبانی و مدیریت محیط‌های مجازی مجاز است. برای ظرفیت بیشتر می‌توان تمام هسته‌ها را دوباره پوشش داد. Datacenter پس از پوشش کامل میزبان، حقوق محیط‌های مجازی نامحدود میدهد. مجوزهای اشتراکی یا دارای SA فعال می‌توانند با شرایط قرارداد مسیر جداگانه لایسنس هر ماشین مجازی داشته باشند.
گام ۳: CAL بخرید
هر کاربر یا دستگاه که به سرور دسترسی دارد (حتی فایل sharing) به Windows Server CAL نیاز دارد. در دو نوع User CAL و Device CAL. اگر RDS استفاده می‌کنید، علاوه بر WS CAL، RDS CAL هم لازم است.
چک‌لیست سریع
- تعداد کاربران منحصربه‌فرد را بشمارید
- External User ها را بسنجید (External Connector)
- نیاز RDS را جداگانه ارزیابی کنید
- نسخه CAL باید ≥ نسخه سرور باشد
گام ۴: مجازی‌سازی و جابه‌جایی ماشین‌ها
حق اجرای ماشین مجازی به میزبان فیزیکی گره خورده است. اگر ماشین مجازی ممکن است با Live Migration یا Failover به میزبان دیگری منتقل شود، آن میزبان نیز باید ظرفیت مجوز کافی داشته باشد. در Standard، برای هر دو ماشین مجازی اضافه باید همه هستههای میزبان دوباره لایسنس شوند.
🔍 مثالکلاستر دو نودی با شش ماشین مجازی که بین نودها جابه‌جا میشوند: هر نود باید برای کل شش ماشین مجوز داشته باشد، یا Datacenter انتخاب شود.
گام ۵: کاربران بیرونی و سرویس‌های عمومی
برای کاربران بیرونی احراز هویت‌شده مانند مشتریان یا شرکا، دو مسیر وجود دارد: CAL برای هر کاربر بیرونی یا External Connector برای هر سرور. وب‌سایت عمومی بدون احراز هویت معمولاً به CAL نیاز ندارد. تعیین مرز کارمند و کاربر بیرونی را با قرارداد تطبیق دهید.
گام ۶: مستندسازی برای ممیزی
برای هر سرور، مدل پردازنده، تعداد هسته، ادیشن، تعداد ماشین مجازی و تخصیص CAL را ثبت کنید. فاکتور، شماره قرارداد و تاریخ خرید را کنار هم نگه دارید. فعال‌سازی موفق، اثبات مالکیت مجوز نیست.
چک‌لیست سریع
- فهرست سرورها و هسته‌ها
- نقشه ماشین‌های مجازی و میزبان
- تعداد و نوع CAL
- اسناد خرید و قرارداد
Azure Arc و مدل پرداخت مصرفی
در نسخه‌های جدید، امکان پرداخت مجوز Windows Server به‌صورت اشتراکی و مصرفی از طریق Azure Arc برای سرورهای داخلی فراهم شده است. این مسیر برای سازمان‌هایی که ترجیح می‌دهند هزینه را عملیاتی کنند جذاب است، اما به اتصال سرور به Azure نیاز دارد.
مثال شمارش هسته و حق مجازی‌سازی
برای مدل فیزیکی، ابتدا هسته هر پردازنده را با حداقل ۸ و مجموع سرور را با حداقل ۱۶ تطبیق دهید. در میزبان دو پردازنده ۱۲ هسته‌ای، هر دور پوشش ۲۴ مجوز هسته است. برای شش VM در Standard سه دور لازم است، یعنی ۷۲ مجوز هسته برای همان میزبان. Datacenter با یک دور کامل ۲۴ هسته‌ای حقوق مجازی‌سازی نامحدود همان میزبان را میدهد. این مقایسه تعداد مجوز است، نه قیمت؛ نرخ ادیشن‌ها متفاوت است.
🔍 مثالاین مثال فرض می‌کند میزبان فیزیکی فقط برای مدیریت VMها استفاده می‌شود و مدل لایسنس فیزیکی انتخاب شده است.
کلاستر، ظرفیت اوج و مدل هر VM
برای کلاستر، تعداد VM در حالت عادی کافی نیست؛ ظرفیت هر نود هنگام خرابی یا جابه‌جایی را نیز بسنجید. در مدل فیزیکی هر میزبان باید حقوق کافی برای محیط‌هایی که ممکن است روی آن اجرا شوند داشته باشد. در مسیر مجوز اشتراکی یا SA فعال، لایسنس هر VM با حداقل‌های مجازی و شروط جابه‌جایی متفاوت است؛ حداقل ۸ هسته برای هر VM و حداقل‌های قراردادی باید کنترل شوند. این مسیر را با فعال‌سازی یا License Mobility عمومی یکسان ندانید.
چک‌لیست سریع
- هسته فیزیکی و پردازنده هر نود
- ظرفیت اوج VM در Failover
- شرایط SA یا اشتراک و مدل شمارش
- Windows Server CAL و RDS CAL به‌صورت جدا
منابع رسمی Windows Server
بررسی عملی پیش از سفارش
هستههای میزبان و کاربران یا دستگاه‌های دارای دسترسی را جدا ثبت کنید. ظرفیت اوج هر میزبان و حقوق جابه‌جایی را با قرارداد تطبیق دهید. نتیجه بررسی را همراه با نسخه دقیق محصول و شرایط پیشنهاد خرید ثبت کنید. مستندات رسمی Microsoft
چک‌لیست سریع
- پوشش سرور و دسترسی کاربران
- ادامه سرویس هنگام خرابی میزبان
- ثبت نتیجه آزمون و مسئول تأیید خرید
