پرسش‌های متداول لایسنس مایکروسافت

پاسخ کوتاه، دقیق و به‌روز به 25 پرسش پرتکرار درباره لایسنس، CAL، نسخه‌ها، مهاجرت و خرید در ایران.

پایه لایسنس‌گذاری

تفاوت Retail، OEM و Volume Licensing چیست؟

Retail (FPP) قابل انتقال بین دستگاه‌هاست و مناسب کاربر خانگی است. OEM به سخت‌افزار اولین نصب گره می‌خورد و ارزان‌تر است اما با تعویض مادربورد باطل می‌شود. Volume Licensing (VL) برای سازمان‌هاست، با KMS یا MAK فعال می‌شود و در ترکیب با Software Assurance، Downgrade Rights و License Mobility فراهم می‌کند.

تفاوت Microsoft 365 با Office 2024 چیست؟

Microsoft 365 اشتراک ماهانه/سالانه شامل آخرین آفیس، ۱ ترابایت OneDrive، Teams و به‌روزرسانی دائمی است. Office 2024 خرید یک‌باره (Perpetual) بدون ارتقای نسخه است و فقط پچ امنیتی می‌گیرد.

Software Assurance چیست و آیا ارزش دارد؟

Software Assurance (SA) افزونه سالانه روی لایسنس Volume است که حق ارتقا، پشتیبانی ۲۴/۷، آموزش، Home Use Rights و License Mobility را می‌دهد. برای سازمان‌هایی که هر ۳ سال یک‌بار ارتقا می‌دهند یا محیط مجازی پویا دارند معمولاً به‌صرفه است.

MAK بهتر است یا KMS؟

KMS برای سازمان‌های با ۲۵+ کلاینت ویندوز یا ۵+ سرور مناسب است — یک سرور فعال‌سازی داخلی هر ۱۸۰ روز کلاینت‌ها را تمدید می‌کند. MAK برای دستگاه‌های آفلاین یا کم‌تعداد است و هر بار یک شمارنده مصرف می‌کند. ترکیب هر دو در سازمان‌های بزرگ رایج است.

Downgrade Rights یعنی چه؟

حق نصب نسخه قدیمی‌تر همان محصول با لایسنس نسخه جدید. مثلاً با Windows 11 Pro Volume می‌توانید Windows 10 Pro را نصب کنید. این حق در Retail معمولاً محدودتر و در VL/OEM کامل‌تر است.

Windows Server و CAL

آیا برای Windows Server علاوه بر لایسنس Server، CAL هم لازم است؟

بله. مدل Windows Server هسته‌محور + CAL است. ابتدا تمام هسته‌های فیزیکی سرور (حداقل ۱۶ در هر سرور و ۸ در هر پردازنده) را لایسنس می‌کنید، سپس برای هر کاربر یا دستگاه متصل یک User CAL یا Device CAL. برای RDS یک RDS CAL جداگانه هم لازم است.

User CAL بهتر است یا Device CAL؟

User CAL وقتی صرفه دارد که کاربر از چند دستگاه (لپ‌تاپ، موبایل، خانه) وصل می‌شود. Device CAL وقتی بهتر است که چند کاربر روی یک دستگاه مشترک کار می‌کنند (شیفتی، کیوسک، کلاس کامپیوتر). قاعده: تعداد کاربران را با تعداد دستگاه‌ها مقایسه کنید و هرکدام کمتر بود، همان را انتخاب کنید.

تفاوت Standard و Datacenter در Windows Server چیست؟

Standard اجازه اجرای دو Windows Server مجازی روی همان سخت‌افزار لایسنس‌شده را می‌دهد. Datacenter تعداد نامحدود VM ویندوزی و همچنین قابلیت‌هایی مثل Storage Replica، Shielded VMs و Software-Defined Networking کامل را ارائه می‌کند.

External Connector License چه زمانی لازم است؟

برای زمانی که کاربران خارجی (کارمندان غیر سازمان، مشتریان، پیمانکاران) به سرور شما وصل می‌شوند و شمارش CAL برای آن‌ها عملی نیست. یک ECL روی هر سرور فیزیکی نصب می‌شود و تعداد نامحدود کاربر خارجی را پوشش می‌دهد.

RDS CAL هم User و هم Device دارد؟

بله، دقیقاً مثل CAL معمولی. RDS User CAL برای کاربران موبایل و RDS Device CAL برای thin client مشترک بهینه است. توجه: RDS CAL جدا از CAL معمولی است و علاوه بر آن خریده می‌شود.

SQL Server

SQL Server Standard چه تفاوتی با Enterprise دارد؟

Standard تا ۲۴ هسته و ۱۲۸ گیگ رم را پشتیبانی می‌کند و Basic Availability Groups دارد. Enterprise نامحدود است، Always On AG پیشرفته تا ۸ Replica، In-Memory OLTP کامل، فشرده‌سازی داده، پارتیشن‌بندی پیشرفته، Online Indexing و در ۲۰۲۵ Copilot و Vector Search را شامل می‌شود.

مدل Server + CAL بهتر است یا Per Core؟

Server + CAL برای سناریوهای داخلی با تعداد کاربر مشخص و کم صرفه دارد. Per Core برای بارهایی که از اینترنت یا کاربران ناشناس سرویس می‌گیرند (سایت عمومی، B2C) اجباری است. کاربران بالای ~۳۰ نفر معمولاً به Per Core منتقل می‌شوند.

SQL Server در VM چطور لایسنس می‌شود؟

دو حالت: (۱) لایسنس Virtual Core — حداقل ۴ vCore به ازای هر VM. (۲) لایسنس تمام هسته‌های فیزیکی هاست + SA — امکان تعداد نامحدود VM SQL روی همان هاست. برای محیط‌های پویا و vMotion، Enterprise + SA اجباری است.

SQL Developer Edition رایگان است؟

بله، از نظر هزینه لایسنس رایگان است و همه قابلیت‌های Enterprise را دارد. اما فقط برای Development و Test مجاز است — استفاده در Production یا حتی UAT یک تخلف لایسنس محسوب می‌شود.

ویندوز و آفیس

چه تفاوتی بین Windows 11 Pro و Enterprise وجود دارد؟

Pro برای SMB و دارای BitLocker، Hyper-V، Remote Desktop Host و Active Directory join است. Enterprise برای سازمان‌های بزرگ، DirectAccess، AppLocker، Credential Guard، WDAG، MDOP و مدیریت Intune در سطح Enterprise را می‌افزاید.

آیا Windows 7 و Office 2016 هنوز پشتیبانی می‌شوند؟

خیر. Windows 7 از ژانویه ۲۰۲۰ و Office 2016 از اکتبر ۲۰۲۵ از پشتیبانی رسمی خارج شده‌اند و پچ امنیتی دریافت نمی‌کنند. مهاجرت به Windows 11 و Office 2024/Microsoft 365 پیشنهاد رسمی مایکروسافت است.

Windows 10 ESU چیست و چقدر طول می‌کشد؟

Extended Security Updates پس از پایان پشتیبانی رایگان Windows 10 (اکتبر ۲۰۲۵) قابل خرید است. تا ۳ سال ادامه دارد اما قیمت هر سال دو برابر می‌شود — سال اول ~$۶۱ به ازای هر دستگاه. یک راهکار موقت است، نه استراتژی بلندمدت.

کدام پلن Microsoft 365 برای شرکت ۵۰ نفره مناسب است؟

معمولاً Business Standard (Office + Teams + OneDrive + Exchange) یا Business Premium (همه موارد قبلی + Intune + Defender + Azure AD Premium P1) کافی است. سقف Business ۳۰۰ کاربر است؛ بالاتر از آن باید به Enterprise E3/E5 مهاجرت کنید. از انتخابگر ما استفاده کنید.

مجازی‌سازی و ابر

Azure Hybrid Benefit چیست؟

امکانی که به مشتریان دارای Software Assurance اجازه می‌دهد لایسنس‌های Windows Server و SQL Server خود را در Azure استفاده کنند و فقط هزینه محاسبات را بپردازند. صرفه‌جویی معمول تا ۴۰٪ یا بیشتر است.

برای هر VM باید چقدر Core لایسنس بگیرم؟

حداقل ۸ Virtual Core به ازای هر VM لایسنس‌شده به‌صورت مستقل. اگر بخواهید همه VMهای یک هاست را پوشش دهید، Datacenter Edition روی همه هسته‌های فیزیکی هاست به‌صرفه‌تر می‌شود (معمولاً بالای ۱۱–۱۲ VM).

License Mobility چطور کار می‌کند؟

با SA فعال می‌توانید لایسنس Server خود (مثل SQL Server، SharePoint، Exchange) را روی زیرساخت شریک مجاز (AWS, Azure Dedicated Host, Google) اجرا کنید — بدون خرید مجدد. برای Windows Server License Mobility شامل نمی‌شود؛ باید Hybrid Benefit یا SPLA استفاده کنید.

SPLA چیست و برای چه کسانی است؟

Services Provider License Agreement مدل لایسنس ماهانه برای Hoster و MSP است که خدمات را به مشتریان نهایی می‌فروشند. پرداخت بر اساس مصرف واقعی ماهانه، بدون تعهد بلندمدت.

خرید در ایران

آیا خرید مستقیم از مایکروسافت در ایران ممکن است؟

خیر. به دلیل تحریم، خرید مستقیم از microsoft.com یا فروشگاه‌های Azure/M365 برای IPهای ایرانی مسدود است. مسیر قانونی خرید از طریق Microsoft Partnerهای منطقه (امارات، ترکیه، عمان) یا نمایندگی‌های رسمی است.

چطور اصالت لایسنس را تأیید کنم؟

لایسنس Retail کد COA روی جعبه دارد که در Microsoft Volume Licensing Service Center (VLSC) یا از طریق Partner قابل تأیید است. برای Volume، توافقنامه (EA/Open Value) و شماره اشتراک باید در پرتال VLSC قابل دسترسی باشد. لایسنس‌های زیرقیمت اغلب Refund، Grey Market یا Not for Resale هستند.

قیمت‌ها به تومان یا دلار است؟

قیمت رسمی مایکروسافت به دلار یا یورو (بسته به منطقه) اعلام می‌شود. پارتنر ایرانی معمولاً بر اساس نرخ روز به تومان تبدیل می‌کند. برای پروژه‌های بزرگ، قفل نرخ در قرارداد ضروری است.

پاسخ سؤال خود را پیدا نکردید؟

از ابزارهای انتخاب برای پاسخ سریع، یا راهنمای خرید تخصصی برای عمق بیشتر استفاده کنید.

ابزارهای انتخابKnowledge Baseواژه‌نامهتماس با ما